Aromatik bileşikler bir Lewis asidinin katalizörlüğü eşliğinde alkil halojenür, açil klorür, asit anhidrit, alken ve alkoller ile tepkimeye girerek alkillenebilir veya alçillenebilir. Katalizör olarak AlCl3, HF, BF3 ,H2SO4, HCl ve diğer Lewis asitleri kullanılabilir.
Friedel Crafts alkillemesi ve açillmesi aslında elektrofilik aromatik sübstitüsyon tepkimesidir. Elektrofilin oluşumu kullanılan alkil halojenürün cinsine bağlıdır. Primer alkil halojenür kullanılırsa elektrofil oluşumunda karbo katyon oluşmaz mekanizma SN2 üzerinden yürür.
Sekonder ve tersiyer alkil halojenürlerde ise durum farklıdır ve tepkime SN1 mekanizması üzerinden yürür. Karbo katyon oluşumu gözlenir ve molekül içi düzenlemeler yapılabilir. Buda farklı ürün oluşumuna yok açacaktır. Buda bazı kısıtlamalar oluşacaktır. Bunlar, birden fazla sübstitüsyon gerçekleşmesi, lineel alkil gruplarının izomerlerinin oluşması ve molekül içi çevrilmelerdir. Ayrıca Friedel- Crafts tepkimelerinin gerçekleşmediği durumlar vardır. Eğer alkil halojenür olarak vinil halojenür veya fenil halojenür alınırsa tepkime gerçekleşmez. Diğer yandan benzen halkasına bağlı bağlı -NO2, -NH2, -NHR, -NR2 gruplarının varlığı Fridel-Crafts tepkimelerini zorlaştırır.
Benzenin alkillemesi için buradaki linki
Friedel-Crafts tepkimeleri için genel bilgileri bulmak için buradaki linki kullanabilirsiniz.
FRIEDEL-CRAFTS AÇİLLEMESİ VİDEO : Deneyin yapılışı ve açıklamaları içerir.
FRIEDEL-CRAFTS ALKİLLEME VİDEO : Deneyin yapılışı ve açıklamaları içerir.
