Kromatografi, bir karışımdaki iki yada daha fazla bileşenin, hareketli(taşıyıcı) bir faz yardımıyla,sabit(durgun) bir faz arasından değişik hızlarda hareket etmeleri esasına dayanır.Kromatografik yöntemlerle, kimyasal ve fiziksel özellikleri birbirine çok yakın bileşenlerden oluşan karışımları,tümüyle,kolayca ve kısa sürede ayırmak olanaklıdır.
Kromatografi yöntemleri; -
- kolon
- gaz
- iyon değiştirme
- ince tabaka
- kağıt
Kolon yada tabaka gibi bir destek durgun fazı sabit tutar,hareketli faz ise örneğin durgun faz içerisinde ilerlemesini sağlar.Durgun faz içine gönderilen karışımdaki bileşenler, taşıdıkları yapısal özelliklere bağlı olarak durgun faz yüzeyindeki bağlanma merkezleriyle farklı şekillerde etkileşirler.İyon değişimi,molekül büyüklüğü ve adsorpsiyon bu şekillerden bazılarıdır.Adsorpsiyon(yüzeyde tutunma) temelli kromatografi en sık ve geniş uygulama alanı bulan kromatografi çeşididir.
Adsorpsiyon,bir çözücü içerisinde çözünmüş herhangi bir molekülün,adsorban olarak adlandırılan gözenekli katı yüzeyindeki molekül ile etkileşmesidir.
İnce tabaka kromatografisi ile başarılı bir ayırmanın gerçekleştirilebilmesi için yürütülecek örneğin polarlığı göz önüne alınmalı ve buna uygun bir hareketli ve durgun faz seçilmelidir.Organik kimya laboratuarındaki rutin ayırmalar için alümina ve silika jel yaygın kullanılmaktadır.Ayırmalarda önemli rol oynayan etmenlerden biriside uygun çözücü ortamının belirlenmesidir.
Alıkonma faktörü(retention factor) , herhangi bir molekülün başlangıç noktasından aldığı mesafenin, çözücünün aldığı mesafeye bölümüdür. ‘ Rf ‘ ile gösterilir.
Rf = bileşenin uzaklığı / çözücünün uzaklığı
Rf = b / a
Rf değeri,erime yada kaynama noktası gibi maddeye özgü bir değerdir, aynı şartlar altında (çözücü,sıcaklık,adsorban) her bir maddenin Rf değeri farklıdır.Eğer iki ayrı örnek hemen hemen aynı Rf değerini veriyorsa, bu durumda en iyi yol her iki örneğin ayrı ayrı ve karışık olarak yürütülmesidir, yinede ayırt edilemiyorsa değişik çözücü sistemi denenmelidir.

